5.4 Ogłoszenie

 DOWIESZ SIĘ, JAK

• utworzyć obraz o ściśle określonych parametrach,
• pracować z warstwami i precyzyjnie określać położenie elementów obrazu,
• wprowadzać tekst i określać jego parametry.

Podczas tej lekcji przygotujesz w edytorze GIMP ogłoszenie informujące o szkolnym konkursie informatycznym. Umieścisz na nim rysunek monitora oraz napisy: nazwę konkursu, datę jego rozpoczęcia w zapisie binarnym i informację, gdzie znajduje się regulamin konkursu.

TWORZENIE NOWEGO OBRAZU

Ogłoszenie lub plakat do powieszenia na szkolnym korytarzu warto wykonać w formacie, który obsługuje każda drukarka – A4, w rozdzielczości 300 ppi, tak by uzyskać wydruk o jakości fotograficznej.

• Po uruchomieniu programu wybierz z menu Plik polecenie Nowy….
• W oknie Utworzenie nowego obrazu rozwiń listę Szablon:, a następnie wybierz pozycję A4 (300 ppi) i zatwierdź zmianę przyciskiem OK.
• Ustal kolor pierwszoplanowy – wybierz w przyborniku narzędzie Aktywny kolor pierwszoplanowy, a następnie w oknie Zmiana aktywnego koloru wskaż odpowiedni kolor i kliknij przycisk OK.



Rys. 1. Ustalanie koloru pierwszoplanowego

• Wypełnij obszar roboczy kolorem pierwszoplanowym – wybierz z przybornika narzędzie Wypełnienie kubełkiem i kliknij obszar roboczy lewym przyciskiem myszy.

TWORZENIE WARSTWY

Czym są warstwy obrazu? Można sobie wyobrazić, że są to nakładane na siebie arkusze, zawierające jakieś elementy graficzne. Arkusze te mogą się wzajemnie przenikać – tak jak to widać na rys. 2.

Rys. 2. Nakładanie się warstw tworzących obraz

Teraz możesz dodać nową przezroczystą warstwę, na której utworzysz ramkę ogłoszenia.

• Rozwiń menu Warstwa i wybierz polecenie Nowa warstwa….
• W oknie Nowa warstwa wprowadź nazwę Ramka i naciśnij przycisk OK.

Obecnie obraz składa się z dwóch warstw Tło i Ramka. Widać to na karcie Warstwy. Warstwa Ramka jest przezroczysta, tak jakby na tło położono folię, po której można rysować i przez którą widać warstwę spodnią.

RYSOWANIE NA NOWEJ WARSTWIE

Na nowej warstwie dodasz czarne obramowanie ogłoszenia oraz narysujesz monitor. Aby wykonywać operacje na wybranej warstwie, należy ją zaznaczyć.

• Sprawdź, czy na karcie Warstwy zaznaczona jest warstwa Ramka. Jeśli nie, to kliknij ją lewym przyciskiem myszy.
• Zaznacz całą warstwę – z menu Zaznaczenie wybierz polecenie Całość lub użyj kombinacji klawiszy Ctrl+A.
• Z menu Zaznaczenie wybierz polecenie Obramuj…, a następnie w oknie Obramowanie zaznaczenia ustaw parametry jak na rysunku 5 i kliknij przycisk OK.
• Z menu Zaznaczenie wybierz polecenie Obramuj…, a następnie w oknie Obramowanie zaznaczenia ustaw jednostkę miary na mm, wpisz wartość 1 i zmień styl obramowania na Wygładzony. Całość zatwierdź.
• Ustaw kolor obramowania plakatu – zmień kolor pierwszoplanowy.
• Z menu Edycja wybierz polecenie Wypełnij kolorem pierwszoplanowym, tak żeby na warstwie Ramka powstało obramowanie.



Rys. 3. Wypełnianie zaznaczenia kolorem pierwszoplanowym

Teraz możesz przejść do rysowania monitora komputerowego.

• Dodaj nową warstwę i nazwij ją Monitor.
• Wstaw prowadnice, które ułatwią rysowanie monitora wyśrodkowanego w poziomie.
• W menu Obraz wybierz Prowadnice → Nowa prowadnica (w procentach)….
• W oknie Script-Fu: Nowa prowadnica (w procentach) wybierz z listy Kierunek: opcję Poziome.
• W pozycji Położenie (w %): wpisz wartość 30.
• Zatwierdź ustawienia przyciskiem OK.
• Zastosuj tę samą metodę, aby wstawić kolejne prowadnice poziome w położeniach 60%, 65%, 67% i 69% oraz prowadnice pionowe w położeniach 20%, 30%, 49%, 51%, 70% i 80%.
• Wybierz w przyborniku narzędzie Zaznaczenie prostokątne i zaznacz zewnętrzne krawędzie monitora tak, jak na rysunku niżej.



Rys. 4. Wybieranie narzędzia Zaznaczenie prostokątne i zaznaczenie obszaru określonego prowadnicami

• Z menu Zaznaczenie wybierz polecenie Obramuj…, a następnie w oknie Obramowanie zaznaczenia ustaw parametry jak na rysunku na następnej stronie i kliknij przycisk OK.



Rys. 5. Wybór polecenia Obramuj… i ustalenie parametrów obramowania zaznaczonego obszaru

• Wypełnij kolorem obudowę monitora – wskaż czarny kolor pierwszoplanowy i z menu Edycja wybierz polecenie Wypełnij kolorem pierwszoplanowym.
• Wypełnij kolorem pierwszoplanowym nóżkę monitora i podstawkę.
• Teraz wypełnij kolorem ekran – ustaw kolor pierwszoplanowy, zaznacz wnętrze monitora, wybierz z przybornika narzędzie Wypełnienie kubełkiem i kliknij ekran, aby go pokolorować.



Rys. 6. Widok monitora z nóżką i podstawką oraz ekranem wypełnionym wybranym kolorem

• Usuń wszystkie prowadnice – w menu Obraz wybierz polecenie Prowadnice → Usuń wszystkie prowadnice.

WPROWADZANIE TEKSTU

• W przyborniku wybierz narzędzie Tekst i w górnej części plakatu narysuj pole tekstowe od lewej do prawej krawędzi.
• Na karcie z prawej strony okna kliknij ikonę Czcionki i z rozwiniętej listy wybierz krój czcionki, np. Sitka Heading Bold.
• Określ ustawienia tekstu w przyborniku nad polem tekstowym – wskaż punkty (pt) jako jednostkę miary czcionki i wpisz wartość 40, następnie zaznacz, że tekst ma być pogrubiony, i wybierz kolor.
• Wpisz tekst do pola tekstowego.



Rys. 7. Widok pola tekstowego z wprowadzonym tekstem

• Wyśrodkuj wpisany tekst – kliknij ikonę Opcje narzędzia na karcie pod przybornikiem i zaznacz odpowiednią opcję.



Rys. 8. Ustalanie sposobu wyrównywania tekstu w polu tekstowym

• Zaznacz tekst i zwiększ wysokość czcionki do 50 pt.
• Zmodyfikuj tekst tak, aby w obu wierszach miał taką samą szerokość – zaznacz go w pierwszym wierszu i kliknięciami strzałeczki do góry ustal wartość kerningu (regulowanie odległości między znakami) na 12, a potem zaznacz drugi wiersz i wyrównaj odpowiednio szerokość.



Rys. 9. Modyfikowanie parametrów wprowadzonego tekstu

• Wprowadź pozostałe napisy.

W zasadzie plakat jest gotowy, choć możesz jeszcze poeksperymentować i popracować nad jego wyglądem.

ZAPISYWANIE OBRAZU

Pozostało zapisać obraz w pliku. GIMP pozwala to zrobić na dwa sposoby.

Jeśli wybierzesz polecenie Zapisz… lub Zapisz jako…, to plik zostanie zapisany w formacie typowym programu GIMP – XCF, a ponadto zostaną zachowane wszystkie parametry obrazu i informacja o tworzących go warstwach. Takie rozwiązanie pozwala w każdej chwili wrócić do edycji pliku. Niestety, plik XCF można otworzyć tylko w programie GIMP. Podczas zapisywania pliku wystarczy wybrać właściwy folder i nadać stosowną nazwę.

W przypadku plików w innych formatach wszystkie warstwy obrazu zostają sklejone, co znacznie utrudnia lub wręcz uniemożliwia ponowną edycję obrazu. Aby zapisać plik w formacie JPG, musisz wydać polecenie Wyeksportuj lub Wyeksportuj jako… i w oknie Eksport obrazu dokonać wyboru formatu pliku.

• W dolnej części okna Eksport obrazu kliknij krzyżyk w pozycji Wybór typu pliku (Według rozszerzenia) i z rozwiniętej listy wybierz właściwy format.
• Wybierz właściwy folder do zapisu i wpisz nazwę pliku, a na koniec kliknij przycisk Wyeksportuj.

ZADANIA

1. Przeanalizuj przykłady przedstawione podczas lekcji i wykonaj w programie GIMP plakat dotyczący najbliższej szkolnej imprezy.
2. Wykonaj w programie GIMP graficzny projekt pierwszej strony okładki fikcyjnej książki Jana Gruszczyńskiego pod tytułem Gruszki na wierzbie, opublikowanej przez Wydawnictwo Wierzbicki i Synowie w Warszawie w 2088 r.

5.3 Naprawa cyfrowych obrazów

 Cele:

- potrafię korygować niekorzystne krzywizny i usuwać niepożądane elementy ze zdjęcia,

- potrafię poprawiać ostrość obrazu,

- potrafię stosować filtry.

Czasem nie wystarczy odpowiednie przycięcie kadru i poprawienie jasności czy nasycenia kolorów – zdjęcie wymaga większej obróbki komputerowej. Trzeba zlikwidować nienaturalne krzywizny albo „walące się” budynki, ukryć elementy psujące kompozycję, zaakcentować coś.

LIKWIDACJA KRZYWIZN

Każdemu niekiedy zdarza się wykonać zdjęcie, na którym linia horyzontu wcale nie jest pozioma albo obiekty architektoniczne nie trzymają pionu. Program GIMP i w takiej sytuacji jest w stanie pomóc.

Wyrównywanie linii horyzontu

Pochyła (niewypoziomowana) linia horyzontu na poniższym zdjęciu to błąd, który nie dodaje kompozycji uroku czy oryginalności.

Rys. 1. Widok z prawego brzegu Wisły na Warszawę

• Znajdź w internecie zdjęcie z podobną usterką lub wykorzystaj zdjęcie dostarczone przez nauczyciela.
• Otwórz zdjęcie w GIMP-ie.
• Zacznij od dodania poziomej prowadnicy, która ułatwi ci wyrównanie zdjęcia – ustaw kursor myszy na linijce nad zdjęciem, naciśnij lewy przycisk myszy i utrzymując go w tym stanie, przeciągnij kursor na linię horyzontu w obrazie.





Rys. 2. Wstawianie prowadnicy poziomej

• Wybierz w przyborniku narzędzie Obrót.
• Ustaw kursor myszy na zdjęciu, naciśnij lewy przycisk i ostrożnie obróć obraz tak, aby linia horyzontu zaczęła przebiegać równolegle do prowadnicy. Zatwierdź zmianę klawiszem Enter.





Rys. 3. Wyrównywanie linii horyzontu przez obracanie obrazu

• Aby pozbyć się marginesów powstałych w wyniku obrotu, wykadruj obraz.

Likwidacja zniekształceń wysokich obiektów

Na poniższej fotografii efekt psuje mocne zniekształcenie budowli spowodowane przez przechylenie aparatu do góry.

Rys. 4. Katedra św. Floriana w Warszawie

• Poszukaj w sieci fotografii z podobną usterką lub wykorzystaj zdjęcie dostarczone przez nauczyciela.
• Otwórz zdjęcie w GIMP-ie.
• Wybierz w przyborniku narzędzie Perspektywa. Przenieś kursor nad obraz i kliknij lewym przyciskiem myszy.





Rys. 5. Likwidacja krzywizn obrazu

• Na koniec wykadruj obraz.

USUWANIE ZBĘDNYCH ELEMENTÓW OBRAZU

Poniższe zdjęcie nie jest obarczone błędami natury technicznej, ale pewien dysonans wprowadzają czerwone szelki. Aby się ich pozbyć, warto zastosować klonowanie, tj. pobrać wzorzec z jednego miejsca obrazu i odwzorować go (sklonować) w innym miejscu.

Rys. 6. Aza w zimowej scenerii

• Po otwarciu zdjęcia w edytorze wybierz z przybornika narzędzie Klonowanie.
• Na karcie zawierającej menu pędzli, deseni i czcionek kliknij ikonę Pędzle i wybierz pędzel, którym zamalujesz czerwone paski szelek.
• Wybierz wzór do zamalowywania pasków – ustaw kursor na fragmencie, który najbardziej się do tego nadaje, przytrzymaj wciśnięty klawisz Ctrl i kliknij lewym przyciskiem myszy.
• Zacznij malować – kursor przyjmie postać dwóch okręgów. Jeden z nich (ten bez krzyżyka) pokazuje miejsce, z którego pobierany jest wzór do malowania, a drugi – miejsce, które jest zamalowywane.





Rys. 7. Fragment zdjęcia w czasie klonowania i po zakończeniu operacji

Uwaga: aby klonowanie przeprowadzić dokładnie i bez wyraźnych śladów tego zabiegu, trzeba często zmieniać wzór do klonowania (kombinacja Ctrl i lewy przycisk myszy) na odpowiedni dla danego miejsca.

Innym narzędziem służącym do usuwania z fotografii niepożądanych elementów jest Łatka z grupy Narzędzia rysowania. Podobnie jak Klonowanie działa ona na zasadzie stempla, ale delikatnie dopasowuje się do okolicy i pozwala usuwać nawet niewielkie nieregularności z obrazu. W przypadku usterek czy defektów dotyczących ujęć o charakterze architektonicznym, np. zawierających wyraźnie zniekształcone płyty chodnikowe, należy sięgnąć po Klon perspektywy – kopiowane piksele są wówczas umieszczane zgodnie z perspektywą.

• Poszukaj w sieci fotografii budynku częściowo zasłoniętego billboardem i spróbuj usunąć szpecącą go reklamę za pomocą narzędzia Klon perspektywy.

POPRAWIANIE OSTROŚCI OBRAZU

Czasem zdarza się, że fotograf wykona nieostre zdjęcie, ale jest ono dla niego na tyle ważne, że chciałby je uratować. Może spróbować to zrobić w programie GIMP.

• Wybierz Filtry → Uwydatnianie → Wyostrz (maska wyostrzająca)….
• W oknie Wyostrz (maska wyostrzająca) staraj się poprawić wygląd obrazu przez odpowiednie manipulowanie suwakami.





Rys. 8. Poprawianie ostrości obrazuu

STOSOWANIE FILTRÓW ARTYSTYCZNYCH

W menu Filtry znajdziesz cały arsenał przeróżnych filtrów, za pomocą których można uzyskać ciekawe efekty graficzne. Należą do nich m.in. filtry artystyczne.

Rys. 9. Filtr Nałóż płótno stwarza wrażenie, że obraz został zapisany na płóciennym podkładzie

Rys. 10. Filtr Fotokopia przekształca obraz w czarno-białą odbitkę kserograficzną

ZADANIA

1. W folderze przeznaczonym na elementy graficzne utwórz folder DoKorekty i PoKorekcie. Zapisz w nim pięć wymagających korekty fotografii, wybranych ze swoich zbiorów (jeśli nie masz swoich zdjęć, poproś nauczyciela o udostępnienie takich fotografii). Usuń usterki w programie GIMP – w zależności od potrzeb popraw kadrowanie, usuń zbędne elementy, popraw ostrość zdjęcia, pozbądź się krzywizn obrazu. Zwróć też uwagę na jasność, kontrast i nasycenie barw. Krótko mówiąc, stwórz pięć idealnych obrazów.
2. Otwórz w programie GIMP dowolne zdjęcie i wypróbuj na nim działanie różnych filtrów. Zastanów się, jakich filtrów należałoby użyć, aby uzyskać efekt obrazu olejnego namalowanego na płótnie.
3. Znajdź w internecie zdjęcie wzgórza Wawel wraz z zamkiem widzianym z prawego brzegu Wisły. Wykorzystaj filtry z grupy Artystyczne i stwórz obraz olejny namalowany na płótnie.

5.2. Światłem malowane

 Cele: 

- potrafię poprawić parametry zdjęcia i wybrać właściwy kadr

GIMP I JEGO INTERFEJS

Po uruchomieniu programu można odnieść wrażenie, że jego interfejs jest mało czytelny. Ikony narzędzi są niezbyt wyraziste, nie pomaga też smutna, ciemnoszara tonacja. Możesz to zmienić.

• Kliknij przycisk Edycja i z rozwiniętego menu wybierz pozycję Preferencje.
• W oknie Preferencje w części Interfejs kliknij Motyw → System.



Rys. 1. Fragment interfejsu

• W tym samym oknie kliknij Motyw ikon → Legacy, następnie wybierz Niestandardowy rozmiar ikon i na suwaku ustaw pozycję Duży. Zatwierdź wszystkie zmiany przyciskiem OK.

Po tych zmianach interfejs programu powinien wydawać się bardziej czytelny.

Rys. 2. Fragment okna programu po dokonaniu zmian w wyglądzie interfejsu

KOREKTA PODSTAWOWYCH PARAMETRÓW ZDJĘCIA

Dzięki operowaniu takimi parametrami jak jasność, kontrast, nasycenie, cienie i światła obrazu możesz poprawić wygląd zdjęcia.

Narzędzie Jasność i kontrast… umożliwia szybką zmianę intensywności barw aktywnej warstwy lub zaznaczenia, tj. przesunięcie kolorów zdjęcia w kierunku barw jaśniejszych lub ciemniejszych, a także wyeksponowanie lub zatarcie różnic między kolorami (im większe różnice, tym bardziej kontrastowe zdjęcie).

• Otwórz w edytorze zdjęcie do obróbki.
• Z menu Kolory wybierz pozycję Jasność i kontrast….
• W oknie Jasność i kontrast zaznacz opcję Podzielony widok – w lewej części zdjęcia będzie widać obraz po zmianach, a w prawej – pierwotny. Aby zmienić obszar podglądu, należy przeciągnąć linię podziału w lewo lub prawo.
• Manipuluj suwakami Jasność i Kontrast i obserwuj zmiany zachodzące w obrazie.





Rys. 3. Korekta zdjęcia wykonanego w złych warunkach oświetleniowych

• Kiedy osiągniesz oczekiwany efekt, zatwierdź zmiany przyciskiem OK.

Narzędzie Nasycenie… pozwala na ustawienie odpowiedniej saturacji (czystości) barwy. Barwa bardziej nasycona odbierana jest jako intensywniejsza, a barwa mniej nasycona sprawia wrażenie rozcieńczonej lub przytłumionej.

• Otwórz w edytorze zdjęcie do obróbki.
• Z menu Kolory wybierz pozycję Nasycenie….
• W oknie Nasycenie manipuluj suwakiem do uzyskania pożądanego efektu. Zatwierdź zmiany przyciskiem OK.





Rys. 4. Ożywienie obrazu poprzez zwiększenie nasycenia barw

Z kolei narzędzie Cień i podświetlenie… pozwala na ustawienie intensywności ciemnych i jasnych obszarów obrazu (cieni i świateł).

• Otwórz w edytorze zdjęcie do obróbki.
• Z menu Kolory wybierz pozycję Cień i podświetlenie….
• W oknie Cień i podświetlenie manipuluj suwakami, aż osiągniesz pożądany efekt.

Zatwierdź zmiany przyciskiem OK.





Rys. 5. Rozjaśnienie cieni na zdjęciu wykonanym o zmierzchu

WYBÓR ODPOWIEDNIEGO KADRU

Nie zawsze da się właściwie ustawić aparat, dobrać ogniskową oraz idealne proporcje. Na szczęście kiepską kompozycję można poprawić w programie graficznym.

• Otwórz w edytorze zdjęcie do obróbki.
• W przyborniku zaznacz ikonę Kadrowanie.
• Zaznacz obszar zdjęcia do wykadrowania.





Rys. 6. Zaznaczenie do wykadrowania obejmuje istotny fragment obrazu

• Aby zakończyć operację, naciśnij klawisz Enter.

DOBÓR PARAMETRÓW ZDJĘCIA DO SPOSOBU JEGO PREZENTACJI

Rozdzielczość to jakość obrazu mierzona liczbą punktów przypadających na cal (dpi, ang. dots per inch – czytaj: dots per incz) – im więcej punktów jest rozróżnianych na obrazie, tym lepsza będzie jego jakość.

Aby otrzymać dobrej jakości odbitkę lub wydruk zdjęcia, przed zapisaniem pliku trzeba określić rozdzielczość obrazu na co najmniej 300 dpi. Oznacza to, że w linii o długości równej 2,54 cm (1 cal) będzie rozróżnianych 300 punktów. Najpopularniejszym formatem zdjęć wykonywanych w zakładach fotograficznych jest 10 × 15 cm, co po przeliczeniu daje 4 × 6 cali. Łatwo więc obliczyć, że zdjęcie, z którego ma zostać wykonana odbitka o takim formacie, powinno mieć rozmiar przynajmniej 1200 × 1800 pikseli.

A jak należy przygotować fotografie, które będą oglądane na monitorze komputera? W zależności od modelu monitora rozdzielczość ekranu wynosi od 72 dpi do 78 dpi, więc zdjęcia powinny mieć rozdzielczość nie większą niż 78 dpi, bo i tak obraz będzie pokazywany w maksymalnej rozdzielczości monitora.

W programie GIMP domyślnie stosowana jest jednostka ppi (ang. pixels per inch – czytaj: piksels per incz). Określa ona liczbę punktów przypadających na cal obrazu. Jeśli przyjąć, że 1 piksel jest najmniejszym punktem tworzącym obraz na ekranie, można uznać, że jednostki dpi i ppi są równoważne.

ZAPISYWANIE PRZETWORZONEGO ZDJĘCIA

Gotowe zdjęcie należy odpowiednio zapisać w oryginalnym formacie (najczęściej jest to format JPG).

• Z menu Plik wybierz polecenie Wyeksportuj jako….
• W oknie Eksport obrazu wskaż folder docelowy. Jeśli jest taka potrzeba, zmień nazwę pliku i kliknij przycisk Wyeksportuj.

5.1 Aparaty, zdjęcia, filmy

 Cele:

- wiem jak zbudowany jest aparat fotograficzny

- potrafię dobrać ustawienia aparatu 

Te zajęcia poświęcone są aparatom fotograficznym oraz robieniu zdjęć i filmów za pomocą smartfonów. To przygotowanie do kolejnych lekcji, podczas których będziesz już korzystać z aplikacji do obróbki zdjęć i tworzyć animowane slajdy oraz filmy.

APARATY FOTOGRAFICZNE

Przez długi czas zdjęcia zapisywało się na kliszy fotograficznej, zwanej także filmem. Kliszę wywoływało się w ciemni – pomieszczeniu wyposażonym w specjalne lampy ciemniowe oraz sprzęty do chemicznej obróbki materiałów, m.in. stół z kuwetami, odczynniki, powiększalnik, filtry korygujące, papier światłoczuły oraz suszarkę.

Rys. 1. Schemat procesu wywoływania zdjęć

Fotografie twoich dziadków i zapewne niektóre fotografie twoich rodziców powstały w taki właśnie sposób. Wspomnieniem po tych czasach są aparaty natychmiastowe, które wymagają specjalnego papieru i od razu robią na nim małe odbitki.

W przeciwieństwie do aparatów analogowych cyfrowe aparaty fotograficzne tworzą obraz nie na kliszy, lecz na matrycy światłoczułej, której istotnymi parametrami są rozmiar oraz liczba punktów (pikseli) rejestrujących obraz – może ona wynosić nawet kilkadziesiąt milionów (oznacza się je wówczas jako MP, czyli megapiksele). Czas naświetlenia matrycy, mierzony w sekundach lub tysięcznych częściach sekundy, jest regulowany przez zwalnianą spustem migawkę.

Matrycę i inne delikatne części aparatu chroni światłoszczelny korpus, do którego przymocowany jest obiektyw – stały (np. w aparatach kompaktowych) lub wymienny (np. w lustrzankach).

Rys. 2. Kamera kompaktowa z matrycą światłoczułą CCD

Obiektyw to zespół elementów optycznych, tworzący na matrycy obraz fotografowanych obiektów. Układ charakteryzują:

• ogniskowa, która decyduje o szerokości kąta widzenia – może być stała lub zmienna (obiektywy o zmiennej ogniskowej pozwalają uzyskać nawet kilkudziesięciokrotne powiększenie);
• światłosiła, zwana też jasnością obiektywu, to stosunek średnicy obiektywu do ogniskowej, którego kwadrat stanowi miarę ilości światła padającego na matrycę (im większa światłosiła, tym lepiej);
• liczba (wartość) przysłony, która oznacza ilość światła przepuszczanego przez obiektyw do matrycy (wielkość otworu wpływa m.in. na głębię ostrości).

Elementem dodatkowym może być lampa błyskowa wykorzystywana do właściwego oświetlenia fotografowanego obiektu w przypadku niedostatecznej ilości światła naturalnego.

ZDJĘCIA I FILMY

Pora na zrobienie pierwszych zdjęć. Nie masz aparatu? Telefon wystarczy. Współczesne smartfony mają co najmniej dwa aparaty, jeden z przodu – żeby łatwo było sfotografować siebie, i drugi (zazwyczaj nieco lepszy) z tyłu.

• Wykonaj portret lub autoportret (selfie), sfotografuj krajobraz albo przedmiot.
• Otwórz galerię, znajdź zdjęcia i wyświetl informacje na ich temat. Gdzie znajdują się pliki ze zdjęciami, jaka jest wielkość i rozdzielczość wykonanych zdjęć? Czy po powiększeniu widać na zdjęciach szczegóły?
• Przypomnij sobie ustawienia wybrane przy poszczególnych zdjęciach, a następnie zapoznaj się z możliwościami aparatu w swoim telefonie. Zauważ, że część ustawień odnosi się do zdjęć, a część do filmów.

Aparaty fotograficzne niewbudowane w urządzenie mobilne mają zwykle wyższą rozdzielczość, lepszej jakości matrycę i układ optyczny, a także więcej możliwości ustawień.

Zdjęcia na rys. 3, 4 i 5 wykonano różnymi aparatami cyfrowymi z zoomem optycznym. Przeanalizuj opisy fotografii, a następnie sprawdź, czy uda ci się osiągnąć podobny efekt za pomocą smartfona.

W przypadku panoramy sprzęt i jego oprogramowanie wykonują za fotografa większość pracy – wystarczy odpowiednio przesuwać aparat, starając się zachować jednakową wysokość i nachylenie.

Rys. 3. Centrum Warszawy w czasie wakacji

• Znajdź w swoim telefonie tryb panoramiczny i go wypróbuj.

Nie każdą scenę można sfotografować w formie panoramy – w przypadku pejzażu problem najczęściej stanowią przemieszczające się obiekty, np. samochody, chmury czy przelatujące ptaki, oraz zmienne warunki ekspozycji (np. wiatr, słońce zasłaniane i odsłaniane przez chmury).

Funkcja zoom zastosowana podczas wykonywania zdjęcia pozwala powiększyć obraz bez pogorszenia jego wyjściowej jakości.

Rys. 4. To zdjęcie Księżyca wymagało umieszczenia aparatu na statywie, ogromnego powiększenia (ok. 80 razy), czyli bardzo długiej ogniskowej, dobrej pogody oraz miejsca bez świateł i niezanieczyszczonej atmosfery

Zdjęcia w trybie makro umożliwiają fotografowanie z bliska i dają wrażenie dużego powiększenia. W przypadku tego typu fotografii często stosuje się dodatkowe pierścienie lub soczewki umożliwiające większe zbliżenie.

Rys. 5. Fotografia makro

• Wykonaj zdjęcie w dużym zbliżeniu.

Wbrew pozorom nie jest łatwo zrobić dobre zdjęcie portretowe. W tym celu trzeba zapewnić neutralne tło, mieć do dyspozycji sporą ogniskową oraz małą przysłonę, żeby tło zostało rozmyte. Ostrość zdjęcia nie powinna być ustawiona w centrum twarzy. Potem wystarczy oswoić osobę portretowaną z kamerą, wykonać serię zdjęć i wybrać najlepsze.

• Wykonaj kilka zdjęć portretowych.
• Znajdź filtry i wypróbuj ich działanie.
• Nakręć krótki film. Obejrzyj go uważnie i zastanów się, co i jak można poprawić. Niestety, filmowanie z ręki nie jest łatwe – trzeba uważać, żeby obraz nie skakał, nie można też zbyt szybko zmieniać powiększenia kadru.
• Sprawdź, w jakim formacie zostało zapisane twoje nagranie i jaki ma rozmiar.
• Jeśli to możliwe, skorzystaj z aparatu fotograficznego i wykonaj kilka zdjęć tematycznych.

GDZIE SZUKAĆ ZDJĘĆ

Zdjęcia wykonane aparatem są najczęściej zapisywane w formacie JPG lub RAW na wewnętrznej lub wymiennej karcie pamięci, co pozwala na wykonanie serii fotografii, a następnie usunięcie nieudanych ujęć. Aby pobrać zdjęcia na komputer w celu ich obróbki lub wydruku, należy podłączyć aparat do komputera (za pomocą kabla lub przez wi-fi) albo włożyć kartę do czytnika i podłączyć go do komputera.

Format RAW zawiera pełną informację o obrazie, ale wymaga wyspecjalizowanego programu graficznego. Zdjęcia w formacie JPG zapisywane są z kompresją – zmniejszeniem rozmiaru zapisywanego pliku kosztem jego jakości. Więcej zdjęć mieści się wówczas w pamięci, ale nie nadają się one do znacznego powiększania i wydruku w dużym formacie.

Zdjęcia z telefonu mogą natomiast być automatycznie przekazywane na konto na Instagramie czy do Zdjęć Google.

• Wczytaj swoje zdjęcia do komputera i obejrzyj je na dużym ekranie. Oceń ich jakość.

Dialog z maszyną

Cele: 

- stosuje wskazane techniki formatowania 

Jak rozmawiać z komputerem bez użycia klawiatury i myszy bądź ekranu dotykowego? Nie jest to takie łatwe, jak mogłoby się wydawać, dlatego nasza komunikacja wciąż bardziej przypomina wydawanie poleceń niż prawdziwy dialog.

ORGANIZACJA TEKSTU

Twoje zadanie polega na przygotowaniu tego tekstu w bardzo eleganckiej formie – takiej, jaką widać po wydrukowaniu pliku. Materiał do pracy znajdziesz w pliku harel.rtf, który przekaże ci nauczyciel. Spróbuj zorganizować sobie pracę dość dokładnie – taki schemat działania jest bardzo przydatny, gdy masz do czynienia z komputerem.

• Podziel tekst na akapity.
• Podziel tekst na strony – wybierz kartę Wstawianie → Podział strony.
• Przenieś odpowiedni tekst do stopki dokumentu (znajdziesz go na końcu dokumentu RTF) – wybierz kartę Wstawianie → Stopka.
• Zmień krój i rozmiar czcionki w całym dokumencie (dopasuj ją w miarę możliwości do wzoru).

PORZĄDKI W TREŚCI

Teraz możesz przystąpić do formatowania pierwszej strony dokumentu.

Rys. 1. Fragment pierwszej strony dokumentu

• Wyrównaj tekst zgodnie z wzorcem.
• Ustal styl i rozmiar czcionki tytułu – różni się ona nieco od czcionki, którą zastosowano do reszty tekstu.
• Nanieś szczegółowe formaty na wyróżnione fragmenty tekstu (kursywę, podkreślenie itd.).
• W akapitach zawierających podstawową treść i pisanych podstawowym stylem czcionki zastosuj jednakowe wcięcie pierwszego wiersza – nadaj to wcięcie za pomocą linijki pierwszemu akapitowi (dopasuj je tak, aby tekst w kolejnych wierszach „łamał się” tak samo jak na wydruku). Sformatuj bardzo dokładnie pierwszy akapit. Potem możesz ten sam format szybko przenieść na następne akapity za pomocą Malarza formatów.
• Sformatuj akapity zawierające cytaty – zastosuj wyrównanie akapitów za pomocą linijki, a w pierwszym ustaw dodatkowo wcięcie pierwszego wiersza i prawego brzegu akapitu.
• Dodaj odpowiednie odstępy między akapitami – możesz je ustawić jako odstępy po akapicie lub przed akapitem albo zrobić to dokładnie za pomocą podręcznego menu Akapit.
• Na koniec formatowania pierwszej strony dokumentu sformatuj tekst w stopce oraz wykonaj znakami tekstowymi linię, która oddziela główny tekst od danych bibliograficznych w stopce.

DIALOG

Specyficznego formatowania wymagają zapisy dialogów. Przykładem jest poniższy fragment drugiej strony dokumentu.

Rys. 2. Fragment drugiej strony dokumentu

• Obejrzyj niesformatowane dialogi w pliku RTF – czy masz pomysł, w jaki sposób uzyskać powyższy efekt?
• Sformatuj pojedyncze wyróżnione słowa, wyrównaj akapity, sformatuj tekst w nawiasie.
• Sformatuj akapity w dialogach. Odsuń nazwy rozmówców od wypowiadanych kwestii – możesz to zrobić na dwa sposoby:
• wstaw tabelę i przenieś do niej teksty – w lewej kolumnie umieść rozmówców, a w prawej ich wypowiedzi;
• wykorzystaj tabulatory – zaznacz cały dialog i wstaw na linijce lewy tabulator w miejscu, w którym powinien się zaczynać tekst dialogu (w razie potrzeby odpowiednio go przesuń). Po nazwie uczestnika dialogu (Maszyna lub Głos) naciśnij klawisz Tab i przejdź do wybranego wcześniej miejsca. Potem ustaw kolejne wiersze zawierające tekst dialogu w miejscu położenia tabulatora.
• Przejrzyj cały sformatowany tekst. Jeśli na końcach wierszy występują pojedyncze litery, dołącz je do następujących po nich wyrazów za pomocą twardej spacji.
• Sprawdź jeszcze raz swój dokument na podglądzie wydruku i wydrukuj go, jeśli nie wymaga poprawek.

ZADANIA

1. Wymyśl sytuację, w której musisz „porozmawiać z maszyną” (np. aby zarezerwować bilet kolejowy w automatycznej rezerwacji biletów). Najpierw poprowadź dialog tak, aby osiągnąć zamierzony cel, a potem spróbuj „wprawić maszynę w zakłopotanie”, aby dialog potoczył się w nietypowym kierunku (podobnie jak w dialogach prezentowanych w książce Harela).
2. Przedyskutujcie na forum klasy dialogi wymyślone w zadaniu 1 i zastanówcie się, czy przedstawione w nich zautomatyzowanie czynności jest możliwe i ma sens, czy może istnieją łatwiejsze rozwiązania.
3. Jeśli masz dostęp do smartfona z zainstalowanym oprogramowaniem osobistego asystenta (Siri na Apple iOS, Cortana w systemie Microsoft, Asystent Google w systemie Android czy S Voice na niektórych smartfonach Samsung), spróbuj uzyskać odpowiedzi na zadawane głosem pytania (np. „Jaka jest pogoda w Paryżu?”).